بررسی وضعیت نابسامان بازار ارزهای دیجیتال ایران در قطعی کامل اینترنت
در ده روز اخیر از زمان قطعی سراسری اینترنت در ایران (از حدود ۸ ژانویه ۲۰۲۶ / ۱۸ دی ۱۴۰۴ به بعد) گزارشهای مستقیم از مردم، خبرنگاران میدانی و تحلیل دادههای شبکههای بلاکچینی تصویر واضحتری از تجربه واقعی زندگی روزمره و اقتصاد دیجیتال در دل بحران ارائه میدهند:
شهروندان در شهرهای بزرگ از قطع کامل اینترنت جهانینه فقط محدودیتهای دسترسی به سایتهاخبر دادهاند؛ در بسیاری از مناطق سیگنال موبایل قطع است یا فقط پیام صوتی محدود بدون اینترنت در دسترس است و حتی استفاده از ابزارهای معمول مانند VPN و پروکسی برای دسترسی به اطلاعات جهانی با اختلال یا مسدودیت مواجه شده است، بهطوری که افراد «نمیتوانند اخبار خارجی، اطلاعات مالی یا گزینههای سفر را چک کنند.» یک منبع محلی در تهران میگوید: «وقتی اینترنت قطع شد، روی سیمکارت فقط پیام no internet میدیدیم و بانکها تقریباً غیرعملیاتی شدند.»
تعداد اندکی از شهروندان ایرانی برای دسترسی به اینترنت از ابزارهای ماهوارهای مانند استارلینک استفاده کردهاند خدماتی که با وجود ممنوعیت رسمی و تلاش دولت برای اختلال در سیگنالها، توسط فعالان و حتی برخی گروههای مدنی وارد کشور شده تا گزارشهای زنده و ویدئوها را به بیرون منتقل کنند.
همزمان، برخی گزارشهای میدانی از سفر شهروندان به مرزهایی مانند استان وان در ترکیه برای دسترسی به اینترنت آزاد و ارتباط با خانواده و بازارهای مالی منتشر شده است، که نشان از تلاش فعالانه مردم برای حفظ ارتباط با دنیای بیرون در شرایط محدودیت شدید ارتباطی دارد.
بخش دیگری از تجربهی روزمره مردم، افزایش استفاده از رمزارزها بهعنوان جایگزینی برای نظام بانکی و راهی برای حفظ ارزش سرمایه در برابر سقوط ریال است؛ دادههای Chainalysis نشان میدهد که برداشت بیتکوین از صرافیها به کیف پولهای شخصی افزایش یافته و حجم تراکنشها بالاتر رفته است نشانهای از تبدیل بیتکوین بهعنوان پل خروج سرمایه از سیستم بانکی سنتی به شبکه بلاکچین در بحران اقتصادی و ارتباطی.
در مجموع، روایتهای مردمی در این بازه دهروزه قطعی اینترنت، از بیخبری و ناتوانی در دسترسی به اطلاعات جهانی تا تلاشهای خلاقانه برای برقراری ارتباط و محافظت از سرمایه از طریق ابزارهای دیجیتال را نشان میدهد؛ تجربهای که فراتر از یک اختلال فنی بوده و بخش عمدهای از زندگی اقتصادی و اجتماعی ایرانیان را تحت تاثیر قرار داده است.
آخرین اخبار وضعیت اینترنت و صرافیها از طرف دولت ایران
در ژانویهی ۲۰۲۶، دولت ایران پس از موج شدید اعتراضات اینترنت جهانی را قطع و سپس به سمت اینترنت ملی با دسترسی محدود حرکت کرد. طبق گزارش گاردین، این تصمیم بخشی از راهکار بلندمدت برای جدا کردن اینترنت ایران از شبکه جهانی است، که میتواند تا نوروز (۲۰ مارس) ادامه داشته باشد و حتی دائم شود.
این قطع سراسری اینترنت باعث شده کاربران ایرانی برای دسترسی به خدمات صرافیهای خارجی و پلتفرمهای معاملاتی از ابزارهای VPN، پراکسی و روشهای جایگزین استفاده کنند تا بتوانند ترید ارز دیجیتال را ادامه دهند.
در رابطه با قطع اینترنت در ایران و موضع رسمی دولت و همچنین اظهارات مرتبط با زمان اتصال مجدد دو موضع رسمی یا خبری قابل استناد وجود دارد که میتوان آنها را بهطور روشن توضیح داد:
۱) سخنگوی دولت درباره وضعیت اینترنت
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت ایران، در روزهای اخیر به رسانهها گفته است که دسترسی به اینترنت جهانی (بینالملل) «حداقل تا پیش از نوروز ۱۴۰۵» برای کاربران عادی در دسترس نخواهد بود و این قطع سراسری در کنار برنامههای اجرایی دولت برای مدیریت امنیت و آرامش کشور ادامه خواهد داشت. به گفته وی، تا پایان مراسم چهلمین روز جانباختگان اعتراضها نیز فعلاً برنامهای برای وصل کامل وجود ندارد، یعنی احتمالاً اینترنت بینالمللی تا اواخر زمستان (اواخر اسفند) یا نزدیک به نوروز (۲۰ مارس) هم برقرار نشود.
۲) موضع رئیسجمهور مسعود پزشکیان
در کنار این، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران نیز در جلسه هیئت دولت اعلام کرده است که رفع محدودیتهای اینترنتی را توصیه و درخواست کرده تا دسترسی به اینترنت هر چه زودتر برای بهبود تجارت آنلاین و ارتباطات برقرار شود. او این درخواست را به دبیر شورای عالی امنیت ملی داده است و گفته که محدودیتها باید کاهش یابد تا فعالیتهای اقتصادی آنلاین تسهیل شود.
علاوه بر این دو صدا، گزارشهای رسانهای مثل یورونیوز نیز نقل کردهاند که معاون یکی از مقامات دولتی گفته است احتمالاً اینترنت تا «آخر هفته» به وضعیت عادیتر بازگردد گرچه این گفته در سطح رسانهها منتشر شده و هنوز یک تاریخ رسمی قطعی از سوی مقامهای رسمی اعلام نشده است.
آخرین وضعیت فعالیت صرافیهای ایرانی
صرافیهای ایرانی همچنان فعال هستند، اما با چالشهای قابل توجهی روبهرو شدهاند:
- بازار داخلی ارز دیجیتال در سال ۲۰۲۵ حدود ۷.۷۸ میلیارد دلار فعالیت بلاکچینی داشته که نشاندهنده افزایش استفاده از بیتکوین و سایر رمزارزها در اقتصاد ایران است.
- نوبیتکس، یکی از بزرگترین صرافیهای ایرانی، بهخاطر تجربهی هک و اختلالهای قبلی مجبور به بهبود ساختار امنیتی و اطلاعرسانیهای جدید شده است.
با وجود این فعالیتها، بانک مرکزی ایران نیز محدودیتهای شدیدی برای پرداختهای رمزارز اعمال کرده از جمله قطع درگاههای پرداخت و توقف موقت تراکنشهای مرتبط با رمزارز که باعث انتقاد شدید از سوی فعالان اقتصادی شده است.
بیشتر بخوانید : قانون تسهیل، پشتوانه مشروعیت صرافی های رمزارز
چالشهای موجود فعلی صرافی های ارز دیجیتال و کاربران
بازار رمزارز ایران با چند مانع کلیدی روبهروست:
- اختلال گسترده اینترنت: کاربران ناچار شدهاند برای دسترسی به پلتفرمهای بینالمللی و حتی برخی خدمات داخلی از ابزارهای دور زدن فیلترینگ استفاده کنند.
- امنیت سرمایه: گزارشها نشان دادهاند که برخی صرافیها در گذشته هک شدهاند (نظیر هک چند ده میلیون دلاری) که لزوم تقویت امنیت را افزایش داده است.
- نقدشوندگی پایین در بازار داخلی: با محدودیت در تراکنشهای رسمی ریالی به کریپتو، نقدسازی داراییها برای کاربران دشوارتر شده است، بهخصوص در صورت نیاز به خروج سرمایه.
پیشبینی وضعیت در اسفند ماه
با توجه به ادامه احتمالی اینترنت ملی و فشارهای اقتصادی، تحلیلگران بازار کریپتو پیشبینی میکنند که:
- افزایش تراکنشها به کیف پولهای شخصی (Cold Wallet) ادامه پیدا کند، بهعنوان مسیر امن برای نگهداری سرمایه.
- بازار OTC و P2P (معاملات همتا به همتا) تقویت شود، چون کاربران برای دور زدن محدودیتهای صرافیها به این روشها روی میآورند.
- نقد شوندگی تتر و استیبلکوینها در داخل ایران تحت نظارت بانک مرکزی و با اختلاف قیمت نسبت به بازار جهانی همراه باشد.
این پیشبینیها براساس تحلیل روندهای بازار و رفتار کاربران ایرانی در دورههای قبلی اختلال اینترنت شکل گرفتهاند.
ورود به صرافی با اینترنت ملی
پس از اعمال اینترنت ملی، دسترسی مستقیم به اکثر صرافیهای خارجی بدون VPN یا ابزارهای مشابه تقریباً غیرممکن است. با این حال:
- کاربران ایرانی همچنان با استفاده از VPN یا شبکههای امن به صرافیهایی مثل کوینکس، کوکوین یا حتی بایننس بهطور غیرمستقیم دسترسی پیدا میکنند (گرچه همیشه با ریسکهای قانونی و امنیتی همراه است).
- صرافیهای ایرانی سعی دارند با ارائه اپلیکیشنهای بهینه و سرورهای سازگار با اینترنت ملی، تجربه ترید را تسهیل کنند هرچند محدودیتهای زیرساختی و امنیتی هنوز چالش اصلی است.
بیشتر بخوانید : صرافی ایرانی بهتر است یا خارجی؟
آخرین وضعیت امنیت ارزها و سرمایه کاربران در صرافیهای ایرانی
با وجود مشکلات، ترجیح کاربران این است که داراییهای خود را از صرافیها خارج کرده و به کیف پولهای شخصی منتقل کنند. گزارش تحلیلگران بازار میگوید:
«در دوره اعتراضات و سقوط ارزش ریال، برداشت بیتکوین از صرافیها به کیف پولهای سرد افزایش داشته است، چون بسیاری از کاربران ترجیح میدهند دارایی خود را از خطر بلوکه شدن یا سانسور خارج کنند.»
این روند نشان میدهد که افزایش آگاهی امنیتی و آشنایی با Cold Walletها برای تریدرها به یک اولویت تبدیل شده بهخصوص در شرایطی که صرافیهای داخلی و خارجی همواره در معرض تهدیدهای سایبری و محدودیتهای دولتی قرار دارند.
جمعبندی
با وجود تمام چالشها، محدودیتهای اینترنتی و فشارهای اقتصادی، بازار ارزهای دیجیتال در ایران نشان داده که انعطافپذیری و خلاقیت کاربران ایرانی بینظیر است. مردم نه تنها به دنبال راههایی برای حفظ ارتباط با جهان و ادامه فعالیتهای اقتصادی هستند، بلکه با استفاده از ابزارهای امن دیجیتال و کیف پولهای شخصی، سرمایه خود را محافظت میکنند. صرافیهای داخلی نیز در حال بهبود زیرساختها و افزایش امنیت هستند تا بتوانند اعتماد کاربران را جلب کنند. پیشبینی میشود با ادامه آموزشهای امنیتی، افزایش آگاهی مردم و تلاش صرافیها برای ارائه خدمات بهینه حتی در شرایط محدودیت اینترنت، بازار رمزارز ایران توانایی رشد و پویایی بیشتری پیدا کند و به بستری امن و قابل اعتماد برای کاربران تبدیل شود. این چشمانداز نشان میدهد که با مدیریت صحیح و استفاده هوشمندانه از ابزارهای دیجیتال، میتوان از بحرانها فرصت ساخت و اقتصاد دیجیتال را توسعه داد.
⚠️ تذکر: تمام اطلاعات این مقاله بر اساس گزارشهای رسانههای داخلی و بینالمللی و منابع قابل استناد جمعآوری شده است. با این حال، شرایط واقعی ممکن است بسته به تحولات لحظهای تغییر کند و مسئولیت اعتبار و استفاده از اطلاعات بر عهده صرافی ورسلند نمیباشد.
